Sredstvo kontrole: Gdje su sve vlasti na svijetu blokirale društvene mreže? - BIGportal.ba
Tehnologija World-wide-web

Sredstvo kontrole: Gdje su sve vlasti na svijetu blokirale društvene mreže?

U posljednjih nekoliko godina, vlasti zemalja širom svijeta nastoje na sve načine građanima da onemoguće organizovanje demonstracija i izražavanje nezadovoljstva, a jedan od najčešćih alata koji se koristi u tu svrhu jeste gašenje društvenih mreža.

Represivne mjere koje obuhvataju blokiranje rada društvenih mreža u državama počele su intenzivno da se koriste od 2015. godine. Od tad, gotovo svakodnevno možemo čuti kako vladajuće strukture preduzimaju brojne aktivnosti kako bi ih cenzurisale ili zabranile.

Iako je obustava rada zabeležena na svim kontinentima u manjem ili većem obimu, postoje države koje prednjače u ovoj vrsti represivnih mera.

Azijske države šampioni cenzure

Prema zvaničnim podacima, od 2015. godine ukupno 27 od 48 azijskih zemalja onemogućilo je građanima pristup internetu i društvenim mrežama. Trenutno, nekoliko zemalja u Aziji i dalje koristi ove mere, a u tome prednjače Kina, Sjeverna Koreja i Iran.

Zemlja za koju se definitivno može reći da ima najrestriktivnije mere kada je riječ o društvenim mrežama je Kina.

Azijski gigant je u poslednjih nekoliko godina blokirao rad Facebooka, Twittera, Instagrama, YouTube-a, ali i aplikacija za komunikaciju poput Vibera i WhatsAppa. Poslednji u nizu primera jeste i blokada aplikacije Clubhouse.

Foto: Depositphotos/dimarik

Naime, Komunistička partija Kine odlučila je da cenzuriše ovu aplikaciju nakon saznanja da se na njoj otvoreno govori i raspravlja o potezima kineskih vlasti, odnosima Kine i Tajvana, kao i o pitanju odnosa kineskih zvaničnika prema Ujgurima.

S obzirom na to da aplikacija funkcioniše na principu pozivnica i nije joj moguće pristupiti samom instalacijom, građani Kine su kupovali tzv. “šifre za pristup” koje su se kretale između 20 i 60 dolara.

Uprkos blokadi koja je na snazi od 8. februara, građani i dalje mogu da pristupe ovoj aplikaciji ukoliko koriste VPN.

Slična situacija je i u drugim azijskim državama. Nedavno se spisku cenzora pridružio i Mjanmar, čija je vojna vlast nakon izvršenog puča odlučila privremeno da obustavi rad interneta i društvene mreže Facebook.

Kao opravdanje za takvu odluku, vojni generali su izjavili da se na društvenim mrežama šire brojne dezinformacije usmerene protiv odluka vojske, odnosno da su zbog toga morali “da reaguju”.

Tamo Facebook zauzima prvo mesto kada je reč o informisanju građana, a mnogi ga smatraju jedinim kanalom demokratskog komuniciranja.

Afrika – blokade zbog izbora i varanja na testovima

U Africi je od 2015. godine, 27 od 54 zemalja blokiralo rad društvenih mreža. Vlasti su se na ovaj potez većinom odlučivale u periodu izbora ili demonstracija.

Poslednji u nizu primera je Uganda, koja je u januaru tokom održavanja predsedničkih izbora blokirala rad svih društvenih mreža i aplikacija za razmenu poruka, što je izazvalo nezadovoljstvo građana koji su ovaj potez vlasti protumačile kao potvrdu represije koja se sprovodi nad stanovništvom.

Jedan interesantan primer u Africi dolazi iz Alžira. Naime, alžirske vlasti su odlučile da onemoguće pristup društvenim mrežama kako bi sprečile varanje učenika na ispitima i testovima.

Inače, alžirski zakoni su u vezi sa ovakvom vrstom varanja izuzetno rigorozni, pa se osobama koje se odluče na varanje propisuje zatvorska kazna i do 15 godina.

Foto: depositphotos/Mactrunk

U Evropi istočne zemlje prednjače

Što se tiče Evrope, nekoliko zemalja, pretežno na istoku kontinenta, u prethodnih nekoliko godina odlučilo se na blokadu društvenih mreža. Pre svega tu spadaju Rusija, Belorusija, Ukrajina, kao i Turska koja je nedavno pooštrila propise kada je reč o društvenim mrežama.

Nakon aneksije Krima 2017. godine, Ukrajina je blokirala rad nekoliko proruskih društvenih mreža, kao što je VKontakte. Tokom protesta 2020. godine, vlasti u Belorusiji nekoliko puta su onemogućile pristup Twitteru, ali demonstranti su uspeli da organizuju masovne proteste najviše zahvaljujući Telegramu.

Poslednji slučaj uticaja na rad društvenih mreža dogodio se u Rusiji tokom protesta pristalica Alekseja Navaljnog. Iako nisu u potpunosti obustavile pristup društvenim mrežama, ruske vlasti su pokušale da cenzurišu brojne sadržaje koji se tiču demonstracija.

Cenzura se odnosila pre svega na Facebook, Twitter, Instagram, kao i TikTok, za koji su ruske vlasti tvrdile da je postao “oaza maloletnih demonstranata”.

Venecuela predvodi Južnu Ameriku

U ostatku sveta, društvene mreže najviše su blokirane u zemljama Južne i Centralne Amerike. Prema zvaničnim informacijama, ukupno 11% zemalja u jednom trenutku od 2015. godine blokiralo je rad društvenih mreža.

U cenzuri se najviše ističe Venecuela, koja je u protekle dve godine više od 10 puta blokirala društvene mreže. To je počelo još 2019. godine, kada je na vlast došao Huan Gvaido.

U pokušaju da zaustavi emitovanje Gvaidovog govora, vlada Nikolasa Madura blokirala je pristup društvenim mrežama kad god bi se Gvaido ili njegovi saradnici pojavljivali u javnosti.

Od ostalih zemalja Latinske Amerike, od 2015. godine na takve poteze su se odlučili Ekvador, Kuba i Brazil, gde se blokada većinom odnosila na WhatsApp i Facebook.

Jedino područje na kojem do sada nije zabeležen nijedan pokušaj blokade društvenih mreža, jesu Australija i Novog Zelanda, kao i Severna Amerika, gde vlasti ni u jednom trenutku nisu razmatrale opciju obustave rada društvenih mreža.

Izvor: B92

Danas objavljeno

Izbrasali ste fotografiju na WhatsAppu? Evo kako da je vratite

Vanja A

Apple potvrđuje da na iPhone 13 seriji nema poništavanja pozadinske buke tokom telefonskih poziva

Vanja A

Ozbiljna greška u Safariju otkriva lične podatke korisnika iPhone-a, iPad-a i Mac-a

Vanja A

Ostavite komentar