Satelitski snimak iz 2011. godine prikazuje takozvanu „imbrikatnu lepezu“ sastavljenu od naizmeničnih slojeva stena u planinskom vencu Sulejman u Pakistanu. Ova upečatljiva geološka struktura nastala je duž granice dve tektonske ploče koje su milionima godina u neprestanom geološkom nadmetanju.
Na ovom izuzetnom satelitskom snimku vidi se višebojna „lepeza“ naboranih stena, oblikovana dugotrajnim sudarom dve Zemljine tektonske ploče.
Geološka formacija, poznata kao imbrikatna lepeza, nalazi se oko pet kilometara istočno od mesta Murga Kibzaj, u pakistanskoj pokrajini Beludžistan. Deo naboranih stena koji se vidi na fotografiji širok je oko 15 kilometara, ali se cela lepeza prostire na čak 89 kilometara, daleko izvan okvira ovog snimka.
Ova impresivna struktura nalazi se na nadmorskoj visini od oko 1.500 metara, u planinskom vencu Sulejman, koji se prostire na približno 6.500 kvadratnih kilometara teritorije Pakistana i Avganistana. Naziv „Sulejman“ znači „Solomonov“, po biblijskom kralju Solomonu, a najviši vrh venca nosi ime Taht-e-Sulejman, što se prevodi kao „Solomonov presto“.
Ovo je jedna od nekoliko neobičnih geoloških formacija nastalih duž granice Evroazijske i Indijske tektonske ploče, koje se sudaraju već više od 60 miliona godina. U jednom periodu tog dugotrajnog tektonskog nadmetanja dve ploče su se delimično ispreplele, što je omogućilo nastanak ove lepezaste strukture, kako navodi Zemaljska opservatorija Nase.
„Kako se Indija kretala ka severu, počela je da rotira suprotno smeru kazaljke na satu, povlačeći severozapadni deo Indijske ploče unazad, ka delu Evroazijske ploče. Suprotstavljene sile dovele su stene planinskog venca Sulejman u jedinstven položaj snažnog sabijanja, zbog čega su mnogi rasedi dobili zakrivljene i isprepletene oblike“. objašnjavaju predstavnici Zemaljske opservatorije.
Sulejmanski venac je pun jedinstvenih geoloških karakteristika koje su nastale sudarom Indijske i Evroazijske ploče
Lepezu čine naizmenični slojevi peščara, koji na snimku izgledaju tamno, i krečnjaka, koji imaju znatno svetliju boju. Ove sedimentne stene nastale su duž potisnih raseda, koji su se uzdizali sa granice Evroazijske i Indijske ploče i vremenom se isprepleli usled pomeranja granice u različitim pravcima.
Satelitski snimak je obrađen u lažnim bojama, što znači da uključuje talasne dužine elektromagnetnog spektra koje ljudsko oko inače ne može da vidi. Takav prikaz naglašava razlike između dve vrste stena, mada se one mogu razlikovati i golim okom. Područja sa vegetacijom na snimku prikazana su crvenom bojom.
Ova fotografija predstavlja samo mali deo šireg snimka velikog polja, koji u lažnim bojama prikazuje još nekoliko zanimljivih geoloških formacija širom planinskog venca Sulejman.
Kontinentalni sudar
Sudar Evroazijske i Indijske tektonske ploče postao je neizbežan pre oko 80 miliona godina, u vreme kada su dinosaurusi još vladali Zemljom, navodi Zemaljska opservatorija. Tada su se dve ploče našle na putanji sudara, krećući se brzinom većom od 20 centimetara godišnje – približno dvostruko brže od najbržih tektonskih ploča danas.
Indijska i Evroazijska ploča su u tektonskom sukobu više od 60 miliona godina. Njihov sudar je stvorio Sulejmanski planinski venac, zajedno sa Karakorumom i Himalajima
Pre oko 60 miliona godina ploče su se postepeno sudarile. Uobičajeno je da se pri takvim sudarima manja tektonska ploča podvuče ispod veće. Međutim, zbog ogromne veličine obe ploče, nijedna nije potonula ispod druge. Umesto toga, kontinentalna kora duž njihove granice postajala je sve deblja, a tlo se savijalo, nabiralo i izdizalo.
Taj proces nije stvorio samo planinski venac Sulejman, već i Karakorum – ogroman planinski sistem koji se prostire na granicama Kine, Indije, Pakistana, Tadžikistana i Avganistana – kao i Himalaje, dva najviša planinska venca na Zemlji.
Sudar se punom snagom nastavio oko 30 miliona godina, nakon čega je postepeno usporio. Ipak, Evroazijska i Indijska ploča i danas su u procesu sudara, zbog čega ova oblast predstavlja jedno od najaktivnijih žarišta zemljotresa na svetu.
RTS.
