Istraživači iz Geološkog zavoda Sjedinjenih Američkih Država izvijestili su o erupciji lave vulkana Kilauea u posljednja 24 sata. Naučnici ističu da ova aktivnost može biti preteča mogućnosti nove erupcije.
Vulkan Kilauea jedan je od najaktivnijih na planeti, poznat po čestim erupcijama i fontanama lave koje privlače turiste. Eruptira neprestano, a aktivnost se uglavnom odvija unutar Nacionalnog parka Havaji. Tokom posljednje aktivnosti i buđenja ovog vulkana, 31. maja 2026. godine, južni i istočni dijelovi Velikog ostrva Havaja bili su pod posebnim meteorološkim stanjem zbog potencijalnog pada pepela. Naučnici pažljivo prate aktivnost koja bi mogla postaviti novi rekord u broju eruptivnih epizoda u jednoj seriji.
Kako se vulkan Kilauea pripremio za erupciju?
Očekivanja vulkanske aktivnosti su porasla tokom posljednje sedmice maja, dok su se prognoze za početak nove erupcije promijenile. Havajska vulkanska opservatorija (HVO) je prvobitno predvidjela aktivnost između 25. i 26. maja, ali su neočekivani događaji odgodili predviđeni početak. Do kraja sedmice, tlo na vrhu vulkana se ponovo počelo pomicati, što je jasan pokazatelj da se magma ispod površine akumulira, postavljajući temelje za skoru erupciju.
Preliminarne aktivnosti su započele u subotu, 30. maja, u večernjim satima. Spori, gusti tokovi lave tekli su iz južnog otvora u krateru Halemaumau, dok je lava neprestano izbijala iz sjevernog otvora. Zabilježeno je gotovo 30 takvih manjih izlijevanja, od kojih je svako trajalo od pet do deset minuta. Ove događaje, niske fontane lave, prate specifični seizmički podrhtavanja, koja ukazuju na kretanje gasova i magme u vulkanskim kanalima.
Zbog povećane aktivnosti, nivo upozorenja za vulkan podignut je na najviši nivo, dok je kod za avijaciju narandžasti. Zvaničnici su izdali upozorenja javnosti zbog potencijalne opasnosti od vulkanskog pepela. Nacionalna meteorološka služba i Agencija za civilnu zaštitu savjetovale su stanovnicima da se pripreme zatvaranjem prozora i zaštitom zaliha vode. Iako su sve prethodne epizode ove erupcije, koja je počela 23. decembra 2024. godine, bile ograničene na krater, vjetrovi mogu nositi sitne čestice stakla i pepela, poznate kao “Peleova kosa”, na veće udaljenosti.
Očekivana 48. epizoda također nosi posebnu historijsku težinu. Ovo je drugi put u novijoj historiji Kilauee da je “Epizoda 48” od velikog značaja. Prethodna, u julu 1986. godine tokom erupcije, označila je dramatičnu promjenu u ponašanju vulkana. Zatim se aktivnost pomaknula tri kilometra dalje, označavajući kraj faze visoke fontane lave i početak perioda tihe, kontinuirane erupcije koja je trajala više od pet godina i na kraju uništila selo Kalapana.
