Američki predsednik Donald Tramp se u novoj objavi na svojoj drutvenoj mreži TruthSocial obrušio na Veliku Britaniju, a sve je povezao sa svojom fiksacijom na preuzimanje Grenlanda.
U objavi se osvrnuo na odluku Londona da preda arhipelag Čagos Mauricijusu, u koji spada i Dijego Garsija, ostrvo sa britansko-američkom vojnom bazom. Tramp je to nazvao velikim idiotizmom i zaključio da je to “još jedan u dugom nizu razloga” zbog kojih SAD mora da preuzme Grenland.
“Šokantni VELIKI IDIOTIZAM Britanaca”
Trampovu objavu prenosimo u celosti:
“Šokantno, naš ‘genijalni’ NATO saveznik, Ujedinjeno Kraljevstvo, trenutno planira da pokloni ostrvo Dijego Garsija, mesto vitalne američke vojne baze, Mauricijusu, i to BEZ IKAKVOG RAZLOGA. Nema nikakve sumnje da su Kina i Rusija primetile ovaj čin potpune slabosti. To su međunarodne sile koje priznaju samo snagu, zbog čega su Sjedinjene Američke Države, pod mojim vođstvom, sada, posle samo jedne godine, poštovane kao nikada pre. To što Ujedinjeno Kraljevstvo poklanja izuzetno važnu teritoriju čin je VELIKOG IDIOTIZMA i još jedan u veoma dugom nizu razloga nacionalne bezbednosti zbog kojih Grenland mora biti preuzet. Danska i njeni evropski saveznici moraju da URADE PRAVU STVAR. Hvala na pažnji posvećenoj ovom pitanju, PREDSEDNIK DONALD Dž. TRAMP“, napisao je Tramp.
Arhipelag od oko 60 ostrva bio je deo Mauricijusa u vreme francuske kolonijalne vlasti, ali ga je Ujedinjeno Kraljevstvo zadržalo i nakon nezavisnosti Mauricijusa 1968. godine. Početkom 1970-ih Britanija je iselila stanovništvo kako bi SAD na Dijegu Garsiji izgradio vojnu bazu. Stanovnici su preseljeni na Mauricijus ili Sejšele.
Baza je u američkom zakupu, ali funkcioniše kao zajednička britansko-američka. Zbog svoje strateške lokacije ključna je za vojne operacije Ujedinjenog Kraljevstva i SAD u Indijskom okeanu, na Bliskom istoku, u Indo-Pacifiku i Africi, a korišćena je i u operacijama u Iraku i Avganistanu.
Zašto su Britanci pristali da vrate ostrva?
Spor sa Mauricijusom traje decenijama, a slučaj je dospeo i pred Međunarodni sud pravde. Nakon što su konzervativci započeli, pa prekinuli pregovore, laburistička vlada ih je nastavila i u maju prošle godine potpisala sporazum. Britanski premijer Kir Starmer tvrdi da je time sprečen gubitak ostrva sudskim putem i moguća prisutnost neprijateljskih sila.
Ujedinjeno Kraljevstvo prenosi suverenitet na Mauricijus, ali iznajmljuje bazu Dijego Garsija na 99 godina, uz mogućnost produženja za dodatnih 40 godina. Drugim silama neće biti dozvoljeno da koriste okolna ostrva bez britanske saglasnosti, dok će Mauricijus moći da omogući povratak stanovnika Čagosa – osim na Dijego Garsiju. Procenjeni godišnji trošak iznosi oko 101 milion funti, a sporazum tek treba da potvrde britanski i mauricijski parlament.
Promena stava
Međutim, Tramp ranije nije tako mislio i čak je pohvalio Britance zbog načina na koji se odnose prema arhipelagu Čagos. Kako je podsetio BBC, kada je Kir Starmer 22. maja 2025. godine objavio da je Ujedinjeno Kraljevstvo potpisalo sporazum, rekao je da je predsednik Tramp taj dogovor pozdravio, kao i drugi saveznici, jer prepoznaju strateški značaj baze.
Sporazum je tada podržao i američki državni sekretar Marko Rubio, ističući da on odražava trajnu snagu odnosa SAD i Ujedinjenog Kraljevstva. Dogovor je usledio nakon Starmerove posete Ovalnom kabinetu u februaru, kada mu je Tramp stavio do znanja da je spreman da podrži sporazum.
U međuvremenu, Tramp je promenio stav u vezi sa Čagosom i nekako ga povezao sa Grenlandom, te sada tvrdi da je i arhipelag Čagos jedan od razloga zbog kojih bi upravo Sjedinjenim Državama trebalo da pripadne dansko ostrvo.
