Hrvatska vojska i Vojska Srbije predstavljaju dvije najznačajnije vojne sile u dijelu jugoistočne Evrope, ali njihove odbrambene strategije i doktrine razvijaju se u bitno različitim geopolitičkim okvirima.
Hrvatska je od 2009. godine članica NATO-a i svoje sposobnosti razvija u skladu sa savezničkim standardima, interoperabilnošću i konceptom kolektivne odbrane. Srbija, s druge strane, zadržava politiku vojne neutralnosti, pri čemu nastoji održavati uravnotežene odbrambene odnose sa zapadnim državama, Rusijom i Kinom.
Posljedice takvih strateških usmjerenja vidljive su u strukturi naoružanja, modernizacijskim prioritetima i organizaciji oružanih snaga. Poredi se snaga, opremljenost i brojnost dvije vojske.
Srbija ima veću vojsku, Hrvatska se oslanja na tehnologiju i NATO
Jedna od najvećih razlika između dvije vojske odnosi se na broj pripadnika.
Vojska Srbije raspolaže sa približno 30.000 do 32.000 aktivnih pripadnika i oko 50.000 rezervista, dok Hrvatska vojska ima oko 15.000 do 20.000 djelatnih vojnih osoba i približno 20.000 rezervista.
Srbija tako ima značajnu brojčanu prednost u ljudskim resursima, što joj omogućava formiranje većeg broja borbenih jedinica i veću sposobnost dugotrajnog održavanja kopnenih operacija.
Međutim, brojnost sama po sebi nije presudan pokazatelj vojne efikasnosti. Hrvatska svoje manje ljudske kapacitete nastoji nadoknaditi većom profesionalizacijom, intenzivnijom saradnjom sa NATO snagama i ulaganjem u savremene tehnologije.
Prednost Srbije u tenkovima i kopnenom naoružanju
Na području kopnenih snaga Srbija raspolaže većom količinom teškog naoružanja.
Njenu oklopnu komponentu čine modernizovani tenkovi M-84AS1 i M-84, dopunjeni tenkovima T-72MS, dok se vatrena moć oslanja na samohodne haubice Nora B-52, višecijevne raketne sisteme Oganj i Tamnava, kao i domaća oklopna vozila poput Lazara 3 i Miloša.
Srbija, prema javno dostupnim procjenama, raspolaže sa više od 240 glavnih borbenih tenkova i gotovo četiri puta više samohodnog artiljerijskog naoružanja nego Hrvatska.
Hrvatska vojska raspolaže manjim brojem tenkova M-84A4, ali ima kvalitativno veoma snažno artiljerijsko naoružanje u obliku njemačkih samohodnih haubica PzH 2000.
Ove haubice ubrajaju se među najpreciznije artiljerijske sisteme u Evropi zahvaljujući visokoj preciznosti, brzini paljbe i digitalizovanom sistemu upravljanja vatrom.
Hrvatska dodatno nabavlja francuske samohodne haubice Caesar Mk2 kalibra 155 milimetara, dok se mehanizovane jedinice modernizuju američkim borbenim vozilima pješadije Bradley M2A2 ODS i oklopnim transporterima Patria AMV.
Hrvatska uvodi i raketne sisteme HIMARS, a priprema i nabavku tenkova Leopard 2A8, što bi trebalo dodatno povećati njene kopnene sposobnosti.
Najveća razlika je u ratnom vazduhoplovstvu
Najizraženija kvalitativna razlika između dvije vojske danas postoji u vazduhoplovnim snagama.
Hrvatsko ratno vazduhoplovstvo završilo je prelazak na višenamjenske borbene avione Rafale F3-R, čime je ostvarilo jednu od najvećih modernizacija u svojoj istoriji.
Rafale predstavlja borbeni avion generacije 4,5 sa naprednim AESA radarom, savremenim elektronskim sistemima, mogućnošću korištenja projektila velikog dometa i visokim sposobnostima vazdušne nadmoći.
Hrvatska je u operativnu upotrebu uvela i šest bespilotnih letjelica Bayraktar TB2 turske kompanije Baykar, uz prateći komandno-nadzorni centar, simulatore za obuku i zemaljske stanice.
Nabavlja se i poljski protivdronovski sistem SKYctrl vrijedan 125 miliona evra, uz uključivanje domaće kompanije Končar kao sistemskog integratora.
Vojska Srbije trenutno se oslanja na petnaestak modernizovanih lovaca MiG-29, koji i nakon nadogradnji pripadaju starijoj generaciji borbenih aviona.
Za te avione nedavno su nabavljene kineske supersonične rakete vazduh-vazduh CM-400AKG, čime je Srbija postala prvi korisnik ovog tipa naoružanja u Evropi.
Istovremeno je ugovorena nabavka francuskih Rafala, koji bi u narednim godinama trebalo značajno da promijene sposobnosti srpskog ratnog vazduhoplovstva.
Srbija raspolaže i sa sedam do osam remontovanih i modernizovanih jurišnika Orao, kao i sa četiri do šest školskih aviona G-4 Super Galeb, koji se mogu koristiti i kao laki jurišnici.
Dronovi i helikopterske snage
Srbija je uvezla vojne bespilotne letjelice iz Kine i Ujedinjenih Arapskih Emirata, a razvija i domaće projekte.
Glavni tipovi dronova u naoružanju Vojske Srbije su kineski izviđačko-borbeni CH-92A i izviđački CH-95, kao i kamikaze dronovi poput emiratskih modela Sjena (Shadow) 25 i 50 i SM-2.
Tu su i mali domaći dronovi poput Komarca 1, dok se razvija saradnja sa izraelskom kompanijom Elbit na novim klasama bespilotnih sistema.
U oblasti helikopterskih snaga obje države posljednjih godina provode intenzivnu modernizaciju.
Hrvatska koristi helikoptere UH-60M Black Hawk i OH-58D Kiowa Warrior, dok Srbija raspolaže višenamjenskim helikopterima Mi-35M, H145M, Mi-17 i Gazela.
Srbija ima jaču protivvazdušnu odbranu
Protivvazdušna odbrana predstavlja jedno od područja u kojem Srbija trenutno ima izraženiju prednost.
Vojska Srbije raspolaže kineskim sistemom FK-3 srednjeg dometa, modernizovanim sistemima Kub i Neva, kao i sistemom Pancir S1 za zaštitu od aviona, helikoptera i bespilotnih letjelica.
Hrvatska protivvazdušna odbrana zasniva se na kraćedometnim sistemima Mistral 3 i modernizaciji nadzora vazdušnog prostora u okviru NATO-a, oslanjajući se velikim dijelom na saveznički koncept integrisane protivvazdušne i protivraketne odbrane.
Hrvatska ima veliku prednost na moru
Na pomorskom području Hrvatska ostvaruje jasnu prednost.
Hrvatska ratna mornarica raspolaže raketnim brodovima, patrolnim plovilima, desantnim sposobnostima i Obalnom stražom, a djeluje i u okviru NATO pomorskih operacija.
Hrvatska planira nabavku dvije nove višenamjenske korvete, čija bi vrijednost projekta mogla biti između 660 miliona i 1,6 milijardi evra.
Cilj projekta je jačanje odbrane Jadrana, uključujući protivbrodsku, protivvazdušnu i protivpodmorničku borbu.
Srbija, zbog nepostojanja izlaza na more, nema klasičnu ratnu mornaricu. Njena Riječna flotila djeluje na Dunavu i drugim unutrašnjim plovnim putevima i specijalizovana je za riječne operacije.
Srbija ima razvijeniju vojnu industriju
Srbija raspolaže razvijenijom odbrambenom industrijom koja proizvodi oklopna vozila, artiljerijske i raketne sisteme, bespilotne letjelice i municiju.
Izvoz vojne opreme predstavlja važan segment srpske privrede.
Hrvatska odbrambena industrija specijalizovana je za proizvodnju jurišnih pušaka VHS-2, pištolja HS, zaštitne opreme, komunikacionih sistema, oklopnih vozila i komponenti za NATO tržište.
Iako je proizvodni obim manji, hrvatske kompanije ostvaruju značajnu prisutnost na međunarodnom tržištu lakog naoružanja.
Ko je jači: Srbija ima masu, Hrvatska tehnologiju i saveznike
Poređenje pokazuje da nijedna vojska nema apsolutnu prednost u svim segmentima.
Srbija raspolaže većim brojem aktivnih pripadnika, tenkova, artiljerije i slojevitijom kopnenom protivvazdušnom odbranom, što joj daje veću masu konvencionalnih snaga.
Hrvatska, međutim, ostvaruje kvalitativnu prednost kroz članstvo u NATO-u, interoperabilnost sa savezničkim snagama, savremeno ratno vazduhoplovstvo opremljeno avionima Rafale, napredne artiljerijske sisteme PzH 2000 i sposobnosti djelovanja na moru.
Dalja modernizacija obje vojske, uključujući hrvatsku nabavku tenkova Leopard 2A8 i srpsko uvođenje Rafala i novih bespilotnih sistema, mogla bi u narednim godinama mijenjati odnos vojnih sposobnosti u regionu, prenosi tportal.
