Iako je zbog dugog i sušnog ljeta ovogodišnja jesen znatno siromašnija gljivama nego prethodne, šume u okolini Banjaluke kriju i jednu od najcjenjenijih gastronomskih poslastica – tartufe.
Na ovim prostorima do sada je zabilježeno 12 do 13 vrsta, od kojih je sedam do osam komercijalnih, a njihovo pronalaženje zahtijeva znanje, iskustvo i pomoć posebno obučenih pasa.
Da tartufi nisu rezervisani samo za poznata evropska nalazišta, godinama dokazuje Mijodrag Vuković iz Krupe na Vrbasu, poznat kao Vuk Tartufi, predsjednik Ekološko-gljivarskog udruženja “Tartuf” iz Banjaluke.
Vuković ističe da je gljivarska sezona ove godine dobro počela, ali su visoke temperature tokom avgusta i septembra uticale na kasniji rast i plodonošenje gljiva.
“Ova godina je u prvom dijelu jako dobro krenula što se tiče gljiva, međutim, avgust nam je obrao sve što je trebalo da plodonositi u septembru i oktobru. Tako da sada plaćamo ceh visokih temperatura”, kaže Vuković, dodajući da se gljivari nadaju povoljnijim vremenskim uslovima i novom talasu plodonošenja, posebno vrganja.
Za razliku od gljiva koje rastu iznad zemlje, tartufi su skriveni ispod njene površine, pa je njihovo pronalaženje bez posebno obučenih pasa gotovo nemoguće.
Psi svojim njuhom prepoznaju specifičan miris zrelog tartufa, označavaju mjesto na kojem se nalazi, nakon čega ga gljivari pažljivo vade.
“Neprocjenjivi trenuci”
U potrazi za ovim podzemnim blagom, Vukoviću se pridružio i glumac Duško Mazalica, koji tartufarenje doživljava kao hobi i način da vrijeme provodi u prirodi. Njegov vjerni pratilac je Koko, pas rase lagoto romanjolo, poznate po izuzetnom njuhu i sposobnosti traženja tartufa.
Mazalica kaže da je za njega ova aktivnost prije svega rekreacija i uživanje, te da mu je ponekad dovoljno da u jednom izlasku pronađe 100 do 300 grama tartufa za vlastite potrebe.
“To su za mene neprocjenjivi trenuci. Provedete vrijeme sa psom u prirodi, uživate, a usput pronađete i nešto što vam je zanimljivo”, ističe Mazalica, prenosi RTRS.
Tartufi su posebno cijenjeni zbog karakterističnog mirisa i ukusa, ali i ograničene dostupnosti. Prema riječima Vukovića, u Evropi su do sada determinisane oko 64 vrste tartufa, koje se dijele na bijele i crne, a unutar tih grupa postoje i komercijalne i nekomercijalne vrste.
Na području Republike Srpske i okoline Banjaluke mogu se pronaći različite vrste, među kojima su i crni tartufi karakteristični za jesenji period.
Iako se pojedini bijeli tartufi na svjetskim aukcijama prodaju za astronomske iznose, lokalne vrste su znatno pristupačnije. Vuković navodi da je za obogaćivanje jednog obroka dovoljno svega 20 do 30 grama tartufa, što ovu delikatesu čini dostupnijom nego što mnogi misle.
Osim gastronomskog značaja, tartufi sve više doprinose i turističkoj ponudi Banjaluke. Vuković ističe da u potragu za ovim gljivama dolaze posjetioci iz različitih dijelova svijeta, a među njima su bili i gosti iz Rusije, Sibira i drugih kontinenata.
“Ne igrajte se”
U Ekološko-gljivarskom udruženju “Tartuf” nastoje da ovu priču približe i lokalnom stanovništvu kroz organizaciju Dana gljiva u Krupi na Vrbasu. Posjetioci na ovoj manifestaciji imaju priliku da saznaju više o samoniklim gljivama, načinu njihovog sakupljanja i specifičnostima tartufarenja.
Ipak, upozoravaju da gljivarenje zahtijeva veliki oprez. Mnoge jestive gljive imaju otrovne dvojnike, zbog čega sakupljanje bez pouzdanog poznavanja vrsta može biti opasno.
“Ne igrajte se sa gljivama. Ukoliko ih sakupljate, nemojte rizikovati, jer mnoge imaju svoje otrovne dvojnike”, poručuje Mazalica.
Za sve zainteresovane koji žele da upoznaju svijet tartufa i gljiva, Vuković poručuje da su iskustvo, vrijeme provedeno u prirodi i poštovanje pravila najvažniji preduslovi. Jer, kako pokazuje ova banjalučka priča, pravo blago ponekad se ne nalazi na površini, već je skriveno ispod naših nogu.
