Nuklearni fizičar sa MIT-a ubijen u svojoj kući u Masačusetsu. Poznati astrofizičar ubijen u svom domu u Kaliforniji. Penzionisani general vazduhoplovnih snaga nestao iz svog doma u Novom Meksiku. Vazduhoplovna inženjerka i NASA-ina stručnjakinja za materijale nestala tokom planinarenja u okolini Los Anđelesa…
To su neki od desetak ubijenih ili nestalih američkih naučnika u posljednje četiri godine koji su posljednjih mjeseci postali okosnica teorije zavjere „Missing scientists“ (nestali naučnici). I dok se priča o „nestalim naučnicima“, kao i ostale teorije zavjere, u početku širila društvenim mrežama, odnedavno je postala važna politička i bezbjednosna tema o kojoj su Odbor za nadzor Predstavničkog doma SAD-a i FBI najavili istrage. FBI je objavio da „predvodi napore u traženju veza sa nestalim i preminulim naučnicima“ te „sarađuje sa Ministarstvom energetike, Ministarstvom odbrane i državnim i lokalnim organima za sprovođenje zakona kako bi se pronašli odgovori“. „Kongres je zbog ovoga veoma zabrinut. Naš odbor to sada postavlja kao jedan od prioriteta jer to smatramo prijetnjom nacionalnoj bezbjednosti. Postoji velika mogućnost da se ovdje dešava nešto zlokobno“, rekao je za Fox News Džejms Komer, predsjedavajući Odbora za nadzor Predstavničkog doma.
Reagovao je i američki predsjednik Tramp. „Nadam se da su nestanci i smrt naučnika slučajnost, ali znaćemo u sljedećih nedjelju i po“, rekao je Tramp novinarima prošle nedjelje.
Teorija zavjere o nestalim naučnicima buknula je kada je krajem februara svoj dom u Albukerkiju u Novom Meksiku napustio Vilijam Nil Mekasland (68), penzionisani general-major vazduhoplovnih snaga. Mekasland je izašao u šetnju bez mobilnog telefona i potrebnih dioptrijskih naočara, ali sa pištoljem. Nikada se nije vratio. Kako je objavio CNN, Mekasland je tokom karijere bio u središtu nekih od najnaprednijih istraživanja Pentagona u oblasti vazduhoplovstva te je imao pristup „nekim strogo povjerljivim programima i informacijama“. Zbog toga su na društvenim mrežama počele da bujaju tvrdnje da je otet i da je to povezano sa tajnama koje je znao o slučaju Rozvel.
Podsjetimo, tzv. slučaj Rozvel o vanzemaljcima (NLO) jedna je od najpoznatijih teorija zavjere, a nastala je kada je u julu 1947. godine jedan farmer pronašao ostatke nepoznatog letećeg objekta 120 kilometara od grada Rozvela u Novom Meksiku. Međutim, Mekaslandova supruga ne vjeruje da je njen suprug, koji je u penziji već 13 godina, nestao zbog „vanzemaljaca iz Rozvela“. „Istina je da je Nil imao kratku povezanost sa NLO zajednicom. Ta veza nije razlog da ga neko otme. Djeluje prilično malo vjerovatno da je odveden kako bi iz njega izvukli veoma zastarjele tajne“, navela je u objavi na Fejsbuku Suzan Mekasland Vilkerson. Naglasila je da je imala određene naznake da je njen suprug planirao svoj nestanak, a da ga pritom niko ne pronađe. Mekasland je patio od anksioznosti, gubitka kratkotrajnog pamćenja i nedostatka sna te je govorio da „ako se zdravlje njegovog mozga i tijela nastavi pogoršavati, ne želi tako da živi“.
Mekaslandov nestanak skrenuo je pažnju na slučaj Monike Reze (60), istaknute naučnice iz NASA-inog Jet Propulsion Laboratoryja u Pasadeni. Monika Reza je tokom devedesetih učestvovala u otkriću superlegure na bazi nikla koja se koristi u raketnim motorima. Nestala je 22. juna prošle godine nakon što se uputila na planinarenje u nacionalnoj šumi Anđeles sa dvojicom prijatelja koji su bili iskusni planinari. U pismu upućenom FBI-u, Odbor za nadzor Predstavničkog doma citirao je izvještaj koji povezuje njen rad sa nestalim Vilijamom Mekaslandom.
Melisa Kasijas (53) i Entoni Čavez (79) radili su u Nacionalnoj laboratoriji Los Alamos (LANL) u Novom Meksiku. Podsjetimo, Los Alamos je mitsko mjesto gdje se tokom Drugog svjetskog rata razvijao projekat Menhetn koji je doveo do stvaranja atomske bombe. Melisa Kasijas nestala je 26. juna 2025. godine iz grada Rančos de Taos u blizini Santa Fea. Ujutru je odvezla supruga na posao u LANL, a zatim se vratila da radi od kuće jer je zaboravila svoju službenu propusnicu.
Kada se njena kćerka vratila kući tog dana, majčin automobil bio je ispred kuće, ali Melisa je nestala. Njen telefon, torba i novčanik bili su kod kuće. Entoni Čavez nestao je početkom maja 2025. godine, a njegov najbolji prijatelj je to nazvao „izuzetno neobičnim“ jer su njegov novčanik, ključevi od auta i lične stvari ostali u kući. Prema CNN-u, Čavez je 2017. godine napustio LANL, gdje je radio kao nadzornik gradnje, i otišao u penziju.
Ipak, između većine umrlih ili nestalih naučnika teško je pronaći poveznicu, a i članovi njihovih porodica odbacili su teorije zavjere.
Na primjer, slučaj astrofizičara Karla Grilmara (67) djeluje sasvim jasan: ubijen je u februaru u svom domu u Ljanu u Kaliforniji. Za njegovo ubistvo optužen je 29-godišnji mještanin Fredy Snajder koji bi ovih dana trebalo da se pojavi pred sudom. „Mislim da bi se moj suprug nasmijao teorijama zavjere o njegovom ubistvu. To je apsolutna besmislica. Postoje činjenice i one su poznate“, izjavila je za BBC Luiz Grilmar, udovica Karla Grilmara, koji je od 1997. godine radio na Kalteku (Kalifornijski institut za tehnologiju) gdje je istraživao egzoplanete i tamnu materiju.
Širenje teorija zavjere svakako su podstakle i nasilne smrti nekoliko poznatih naučnika. U decembru prošle godine ubijen je ugledni profesor Nuno F. G. Loureiro (47) koji je vodio Centar za nauku o plazmi i fuziji na prestižnom MIT-u (Massachusetts Institute of Technology). Njegov ubica Klaudio Manuel Neveš Valente takođe je proglašen odgovornim za masovnu pucnjavu na Univerzitetu Braun koja se dogodila dva dana prije Loureirovog ubistva. Valente i Loureiro zajedno su studirali između 1995. i 2000. godine u Portugalu. Valente je pronađen mrtav u skladištu u Nju Hempširu 19. decembra. Njegov motiv za ubistvo Loureira nikada nije utvrđen, ali se nagađa da bi u pitanju mogla biti ljubomora zbog profesionalnog uspjeha bivšeg kolege.
Smrt istraživačice antigravitacije Ejmi Eskridž (34), iz Instituta za egzotične nauke u Hantsvilu u Alabami, u junu 2022. godine mrtvozornik je proglasio samoubistvom. Međutim, njen bliski prijatelj na društvenim mrežama proširio je priču da je Ejmi vjerovala da je meta zbog svog rada. Ipak, Ejamin otac Ričard Eskridž, bivši zaposleni u NASA-i, odbacio je teorije zavjere o smrti svoje kćerke. „Naučnici takođe umiru, baš kao i drugi ljudi“, rekao je Eskridž za NewsNation.
I dok FBI sada istražuje svaki pojedinačni slučaj nestalih ili ubijenih naučnika i traži poveznicu među njima, u raspravu se uključio Majkl Šermer, američki naučni pisac, istoričar nauke i osnivač časopisa Skeptic, usmjerenog na istraživanje pseudonaučnih i natprirodnih tvrdnji. Šermer je na portalu Skeptika, u podkastima i na društvenim mrežama razotkrio priču o „nestalim naučnicima“ kao teoriju zavjere. Naglasio je da su teoretičari zavjere počeli „kopati okolo kako bi pronašli bilo koga ko je umro iz bilo kog razloga ili je nestao, a zatim su pretraživali njihove biografije kako bi vidjeli imaju li ikakve veze sa NLO-ima, vojskom, odbranom, svemirom, vazduhoplovstvom, mlaznim pogonom itd.“, neizbježno otkrivajući „obrasce u slučajnom šumu“.
