Predstava “Prah” u režiji Veljka Mićunovića, rađena po tekstu Đerđa Špira, 15. maja od 20 časova biće odigrana u Pozorišnoj sali Obilićevo (sala Gradskog pozorišta “Jazavac”).
Kako je navedeno u saopštenju agencije “Venturo”, organizatora igranja, komad jednog od najznačajnijih savremenih mađarskih dramskih autora, napisan 2005. godine, bavi se tumačenjem odnosa bračnog para, srednjih godina, rastrzanog između materijalne i moralne krize.
Predstava je nastala u saradnji Narodnog pozorišta u Beogradu i Šabačkog pozorišta, a u podjeli su Nataša Ninković (Žena) i Zoran Cvijanović (Muškarac).
Mićunović je bio zadužen i za izbor muzike, scenograf je Ljubica Milanović, kostimograf Marina Vukasović Medenica, dok je komad sa mađarskog jezika preveo Radoslav Milenković.
“On jednog popodneva dođe kući ranije s posla, a ona tek dolazi s pijace da spremi krompir za ručak. Ništa od ručka, ostaće gladni. Nešto strašno važno se dogodilo i to mora da joj saopšti. Ali kako da joj saopšti šta je sreća? Je li sreća sigurnost? Je li novac sreća? Je li sreća blagostanje? Kako da je zavredimo, kako da objasnimo da smo je zaslužili? Je li sreća nešto čemu samo možemo da težimo? Otkud ta ljudska vera u lutrijsku srećku?”, zapisao je o komadu reditelj Mićunović.
Pitanje je, zapravo, navodi dalje, ima li kraja društvenoj “tranziciji” ili će se ljudi dijeliti na one koji se klade na sreću i one koji su “srećni” profiteri.
“Postaje li nam smešno svako moralisanje na temu novca? Ko još veruje da siromašni mogu biti srećni?”, zaključio je reditelj na sajtu Narodnog pozorišta u Beogradu.
Prodaja ulaznica počinje 28. aprila na biletarnici dvorane Obilićevo.
O Đerđu Špiru
Đerđ Špiro je jedan od najpoznatijih savremenih mađarskih pisaca. Piše romane, pripovjetke, drame, pjesme, eseje, bavi se istorijom i teorijom književnosti, prevodi. Rođen je u Budimpešti 1946. godine.
Diplomirao je mađarsku i slovensku književnost na Univerzitetu Eötvös Loránd (ELTE) 1970, a potom i žurnalizam i sociologiju.
Karijeru je počeo kao radio novinar. Radnja njegovih romana često je prostorno i vremenski izmještena, ali se snažne paralele sa današnjim vremenom neminovno nameću.
U istorijskom romanu o poljskom Narodnom pozorištu sa početka 19. vijeka, “Iksevi” (1981), sa Vojčehom Boguslavskim kao glavnim likom, Špiro govori o borbi umjetnika protiv cenzure.
Na 800 strana romana “Zarobljeništvo” (2005), koji je smješten u Rimsko carstvo u doba Julijevsko-klaudijevske dinastije, Špiro se vraća svojim korijenima i prati doživljaje Jevrejina lutalice po imenu Uri.
Roman “Prolećna izložba” (2010) postigao je veliki uspjeh. Radnja je izmještena u revolucionarnu 1956. i postrevolucionarnu 1957. godine i pripovijeda zastrašujuću kafkijansku priču o anti-heroju, takozvanom malom čovjeku, inženjeru koji uprkos najjačem mogućem alibiju (sve vrijeme revolucije je proveo u bolnici), ne može da izbjegne apsurdnu optužbu da je učestvovao u pobuni i to kao jedan od glavnih podstrekača. Roman je objavljen i na srpskom jeziku.
Kao izuzetan poznavalac mnogih jezika, naročito slovenskih (ruski, poljski, slovački, srpskohrvatski), Špiro je napisao jedinstvenu studiju o razvoju drame u Srednjoj i Istočnoj Evropi, a među njegovim djelima iz oblasti istorije književnosti ističe se i monografija o Miroslavu Krleži.
Svojim avangardnim stilom, likovima sa margine, bogatim i sočnim jezikom, Špiro umije da šokira tradicionalnu mađarsku kritiku.
Njegove drame su osvojile brojne nagrade, uključujući i nekoliko nagrada za “Najbolju mađarsku dramu godine”.
Komad “Pileća glava” (1986) je ocijenjen kao “najvažnija mađarska drama u posljednjih 20 godina” (Dramatic Exchange).
Među brojnim nagradama i priznanjima izdvajaju se Košutova nagrada, nagrada “Atila Jožef”, Nagrada mađarske pozorišne kritike, nagrada “Tibor Deri”…
Đerđ Špiro je profesor na Akademiji za dramsku i filmsku umetnost. Član je Šečenji (Széchenyi) akademije za književnost i umjetnosti.
