Srpska pravoslavna crkva 14. januara slavi dva velika praznika – Obrezanje Gospodnje i dan Svetog Vasilija Velikog. Dan Obrezanja Gospodnjeg, osmog dana po rođenju, jedan je od najvećih hrišćanskih praznika i prema običajnom kalendaru naziva i Mali Božić. Takođe, danas se slavi početak nove godini prema julijanskom kalendaru, te prema verovanjima Srpsku novu godinu trebalo je dočekati budan.
Danas u mnogim mestima u Srbiji, ponavljaju se običaji kao i za Božić, a negde dolazi i položajnik. U nekim kućama se čuvao ugarak od badnjaka, u znak sreće i blagostanja.
Kašika meda i vasilica
Na današnji dan veruje se da treba uzeti kašiku meda, što je povezano sa životom i delom Svetog Vasilija, koji je bio veliki pobornik pravoslavlja i stub svete crkve.
U crkvenoj službi naziva se “pčelom crkve Hristove”, koja nosi med vernicima i žaokom svojom bode jeretike. Zato, na današnji dan valja uzeti kašiku meda.
Vasiljevdan se kod Srba slavi kao krsna slava, a kod Grka i Rusa kao imendan.
Verovalo se da ako danas padne sneg ili bude oblačno biće rodna godina, a suvo vreme donosi sušnu godinu pred nama.
Jedan od prepoznatljivih simbola ovog dana su vasilice – kolač koji se priprema slično česnici, od tankih kora, ali bez oraha, uz med i mast. U pojedinim krajevima prave se i u obliku pogače, a u testo se ponekad stavlja novčić, kao znak blagostanja i dobre sreće u godini koja dolazi. Veruje se da će onaj ko ga pronađe biti posebno srećan i uspešan.
Vasilice su poznate i pod nazivima maslenica i gruvanica, a u nekim domaćinstvima se za ovaj praznik spremaju i krofne sa skrivenim novčićem. Takođe, kolač je centralni deo obredne trpeze za Novu godinu.
Paljenje vatre na raskršćima
Srpska nova godina ili Mali Božić imali su različit značaj u pojedinim porodicama ili sredinama. U seoskim sredinama su se ponavljali određeni božićni običaji, a prema starim verovanjima, ovaj dan je prilika da se mnoge stvari promene. Takođe, danas ne bi trebalo da se svađa, raspravlja…
U Vojvodini je postojao običaj, koji se u nekim mestima zadržao do danas, da se na raskršćima pale vatre, što, uz čistilačko dejstvo, ima i ulogu jačanja sunčeve svetlosti i toplote, piše RTS.
Takođe, verovanje je da na ovaj dan u kuću treba uneti neku novu stvar, kupljenu tog dana, kako bi kuća, ali i ukućani tokom cele godine imali napretka.
