U Mađarskoj je počela duboka reforma javnih medija, koji su tokom višegodišnje vladavine Viktora Orbana bili optuživani za širenje propagande i dezinformacija. Nova vlada premijera Petera Mađara (Magyar) pokrenula je transformaciju javnog servisa, uz javno izvinjenje zbog dosadašnjeg načina izvještavanja.
Na informativnom kanalu M1 u utorak u 16 časova emitovan je crni ekran s porukom:
“Javni mediji ne smiju lagati. Izvinjavamo se što smo to ipak činili godinama. Javni mediji sada će biti preustrojeni kako bi ubuduće bili nezavisni i vjerodostojni. Informativni program privremeno se obustavlja. Ostanite uz nas!”
Istovremeno su obustavljene sve informativne i političke emisije na javnoj televiziji i radiju, prenosi Deutsche Welle.
Početak velike reforme
Premijer Peter Mađar na Facebooku je ovaj potez nazvao istorijskim.
“Istorijski dan. Danas završava emitovanje propagande u javnim medijima. Lagali su danju i noću, na svim frekvencijama. Tome je sada kraj”, poručio je Mađar.
Istog dana smijenjeni su direktor kanala M1 Žolt Nemet (Zsolt Nemeth), poznat po nadimku “Pitbul”, kao i veći broj urednika i rukovodilaca programa.
Novi početak simbolično obilježen
Nakon gotovo četiri sata prekida programa, M1 je emitovanje nastavio u 19.56 časova, simbolično odajući počast Mađarskoj revoluciji iz 1956. godine.
Prvi emitovani sadržaj bio je kultni mađarski film “Svjedok”, politička satira iz 1979. godine koja ismijava staljinistički režim i propagandu.
Na internet stranici glavne informativne emisije Hiradó i dalje je vidljiva crna pozadina s porukom izvinjenja.
Godine propagande
Reforma javnih medija bila je jedno od ključnih predizbornih obećanja Mađarove stranke Tisa.
Tokom Orbanove vlasti javni mediji objedinjeni su u holding MTVA, dok su regulatorna tijela popunjena ljudima bliskim vladajućoj stranci Fides.
Brojni novinari napustili su javni servis ili su dobili otkaze, a opozicioni političari i nezavisni analitičari gotovo da nisu imali prostor u programu.
Javni servis često je emitovao sadržaje usmjerene protiv Evropske unije, Džordža Soroša (George Soros), organizacija civilnog društva i političkih protivnika Viktora Orbana.
Jedan od najpoznatijih primjera dogodio se 2018. godine, kada je M1 kao stvarnu vijest prenio tekst njemačkog satiričnog portala Noktara, tvrdeći da je njemački grad Esen (Essen) navodno promijenio ime u “Fasten” tokom ramazana. Ispravka nikada nije objavljena.
Promjene i u privatnim medijima
Tokom Orbanove vladavine pod kontrolu njemu bliskih biznismena prešao je i veliki broj privatnih medija, dok su pojedini ugašeni.
Posebno je odjeknulo osnivanje fondacije KESMA 2018. godine, kojoj je bez naknade preneseno čak 476 provladinih medija.
Nova uprava MTVA najavila je da će rukovodeće funkcije ubuduće biti popunjavane putem javnih konkursa i u saradnji sa stručnom javnošću.
Orban: “Mađarska demokratija je mrtva”
Viktor Orban oštro je kritikovao poteze nove vlasti, ocijenivši da je riječ o “još jednom koraku samovolje stranke Tisa”.
Negodovao je i poslanik Fidesa Balaž Nemet (Balázs Nemeth), nekadašnji voditelj informativne emisije Hiradó, koji je na društvenim mrežama napisao:
“Mađarska demokratija je mrtva.”
