Iako Evropska unija od početka 2027. uvodi zabranu uvoza ruskog ukapljenog prirodnog gasa po dugoročnim ugovorima, evropske zemlje su u prvoj polovini ove godine kupile rekordne količine LNG-a iz Rusije. Prema podacima analitičara, za te isporuke izdvojeno je oko šest milijardi evra.
Rekordan uvoz iz postrojenja Jamal
Evropa je u prvih šest mjeseci 2026. godine uvezla 9,89 miliona tona ruskog LNG-a iz postrojenja Jamal LNG, kojim upravlja ruska kompanija “Novatek“. To je 18 odsto više nego u istom periodu prošle godine, pokazuju podaci analitičke kompanije “Kpler“, koje prenosi Financial Times.
Ovi podaci pokazuju da Evropa i dalje ima važnu ulogu u održavanju rada jednog od najvećih ruskih energetskih projekata, uprkos ratu u Ukrajini i planiranom pooštravanju sankcija.
Prema procjenama organizacije Urgewald, evropske zemlje su za ove isporuke platile oko šest milijardi evra.
Francuska, Belgija i Španija najveći kupci
Najviše ruskog LNG-a uvezle su:
Francuska: 3,6 miliona tona
Belgija: 2,9 miliona tona
Španija: 2,7 miliona tona
Aktivista organizacije Urgewald Sebastijan Reters ocijenio je ove brojke veoma zabrinjavajućim.
– Ove brojke su oštre, posebno zato što se ne događaju u vakuumu, već u periodu pojačanih ruskih napada na ukrajinsku energetsku infrastrukturu i civilne ciljeve – rekao je Reters.
Zabrana stupa na snagu početkom 2027.
Prema važećim pravilima Evropske unije, kupovina ruskog LNG-a putem kratkoročnih ugovora već je zabranjena. Svaka isporuka iz Jamala mora imati potvrdu carinskih vlasti zemlje uvoznice da je riječ o isporuci na osnovu dugoročnog ugovora.
Potpuna zabrana uvoza ruskog LNG-a po dugoročnim ugovorima stupa na snagu 1. januara 2027. godine, nakon čega će Rusija morati da traži nova tržišta. Zabrana uvoza ruskog gasa koji stiže gasovodima uslijediće kasnije tokom iste godine.
Jamal zavisi od evropskih luka i infrastrukture
Postrojenje Jamal LNG, smješteno u ruskom Arktiku, u velikoj mjeri zavisi od specijalizovanih tankera klase Arc7, kao i od brzog prihvata u evropskim lukama.
Alternativni transport prema Aziji preko Sjevernog morskog puta znatno je duži i rizičniji, što dodatno povećava značaj evropske infrastrukture.
Istovremeno, isporuke prema Aziji pale su za čak 74 odsto, na nešto više od 510.000 tona.
Evropske kompanije i dalje uključene u projekat
Prema navodima izvora upoznatih sa situacijom, dio međunarodnih brodarskih, osiguravajućih i finansijskih kompanija oprezniji je zbog mogućih sankcija Evropske unije.
Specijalizovani tankeri koji prevoze LNG iz Jamala i dalje se oslanjaju na evropska brodogradilišta za remont i održavanje, uključujući brodogradilišta u Brestu u Francuskoj i danski Fayard A/S.
– Projekat Jamal LNG zavisi od male specijalizovane flote, evropskih luka i evropskih usluga kako bi izvoz mogao da se nastavi. Evropa i dalje obezbjeđuje sve troje – rekao je Reters.
Neizvjesnost pred zabranu
Jamal LNG, koji je 2017. godine otvorio ruski predsjednik Vladimir Putin, najveći je ruski proizvođač ukapljenog prirodnog gasa, sa projektovanim godišnjim kapacitetom od 17,4 miliona tona.
Pored većinskog vlasnika Novateka, udjele u projektu imaju i francuski “TotalEnergies” te kineski CNPC.
Glavni izvršni direktor “TotalEnergiesa“, Patrik Pujane, izjavio je u februaru da bi kompanija, zbog nejasnoća u pravilima Evropske unije, mogla biti primorana da u potpunosti obustavi izvoz gasa iz projekta Jamal.
