Bivši britanski konzervativac Nik Boles predložio je stvaranje nove „Evropske konfederacije“, modela koji bi okupio Evropsku uniju, Veliku Britaniju, Ukrajinu, zemlje Zapadnog Balkana, Norvešku i Švajcarsku.
Ideja je iznesena u njegovom dokumentu „Beyond Brexit: A New Deal for Britain, Ukraine and Europe“, objavljenom uz podršku britanskog tink-tenka Demos, a Boles je prijedlog uputio i premijeru Velike Britanije Endiju Burnhamu.
Suština prijedloga jeste stvaranje šireg evropskog prostora u kojem bi države koje nisu članice EU mogle dobiti dublju ekonomsku i bezbjednosnu integraciju, bez čekanja na formalno članstvo u Evropskoj uniji.
U toj viziji posebno mjesto imaju zemlje Zapadnog Balkana, što bi otvorilo prostor i za Bosnu i Hercegovinu.
Boles predlaže širi pristup evropskom jedinstvenom tržištu za robu, uz zajedničku saradnju u oblastima tehnologije i inovacija, kao i programe za mlade. Model ne bi podrazumijevao automatsko članstvo u EU, niti bi nužno značio uvođenje slobodnog kretanja ljudi, Šengena ili evra.
Još važniji dio prijedloga odnosi se na bezbjednost.
Nova konfederacija imala bi mehanizam uzajamnih odbrambenih garancija po uzoru na NATO. Države članice obavezale bi se da će jedna drugoj pomoći u slučaju napada, čime bi zemlje koje nisu u NATO-u dobile dodatni bezbjednosni okvir.
U tom kontekstu Boles predviđa i znatno veću britansku ulogu u evropskoj odbrani. Velika Britanija bi povećala izdvajanja za odbranu, dok bi London preuzeo širu odgovornost za bezbjednost evropskih partnera i razmatrao širenje svog nuklearnog odvraćanja na evropske saveznike.
Za Ukrajinu je predviđena posebna uloga. Kijev bi, prema Bolesovoj zamisli, održavao snažne oružane snage koje bi predstavljale jednu od glavnih prepreka eventualnoj budućoj ruskoj agresiji, dok bi sa evropskim partnerima dijelio iskustva i tehnologije razvijene u ratnoj proizvodnji dronova.
Bolesov prijedlog tako pokušava ponuditi nešto između Evropske unije i NATO-a — širi evropski okvir u kojem bi države mogle biti ekonomski i bezbjednosno povezane, iako nisu članice obje organizacije.
Za Bosnu i Hercegovinu bi takav model bio posebno značajan. Zemlja bi, barem prema logici ovog prijedloga, mogla dobiti mnogo dublju povezanost sa evropskim tržištem i novi bezbjednosni okvir bez čekanja da prvo postane članica EU ili NATO-a.
Ipak, važno je naglasiti da je riječ o prijedlogu bivšeg britanskog političara, a ne o zvaničnoj politici britanske vlade ili Evropske unije.
Oslobođenje
