Na današnji dan, 25. februara 1888. godine, preminuo je Josif Pančić, jedan od najznačajnijih srpskih naučnika 19. vijeka, ljekar, botaničar, prirodnjak i prvi predsjednik Srpske kraljevske akademije.
Svojim radom Pančić je postavio temelje sistematskog proučavanja prirode Srbije i Balkana i uveo srpsku nauku u evropske naučne tokove.
Njegov život bio je spoj naučne radoznalosti, prosvjetiteljskog rada i istraživačkog duha, a njegovo nasljeđe i danas predstavlja osnovu bioloških i prirodnih nauka u Srbiji.
Školovanje
Pančić je obrazovanje je sticao u više evropskih centara, što je u to vrijeme bilo rijetko za naučnike sa ovih prostora.
Rođen je 17. aprila 1814. Uvijek se nalazio među pet najboljih đaka, zbog čega mu je stric obezbedio sredstva i upisao ga 1830. godine u Višu školu u Zagrebu (Regia Academia Scientiarum) u kojoj su postojali pravni i filozofski smjer i Pančić je izabrao da studira filozofiju. Međutim, pošto su prirodne nauke, za koje je Pančić imao posebnu sklonost, bile slabo zastupljene, školovanje je nastavio na Medicinskom fakultetu u Pešti.
Višu školu pohađao u Zagrebu
Medicinu završio u Pešti
U Beču usavršavao botaničke studije
Tamo je upoznao
Vuk
a
Karadžića
, koji ga je savjetovao da dođe u Srbiju
Po tom savjetu, Pančić 1846. godine dolazi u Srbiju i već ubrzo počinje da radi kao ljekar i prirodnjak, istovremeno istražujući prirodu zemlje koju je prihvatio kao svoju.
Od okružnog ljekara do rektora Velike škole
Pančić je u Srbiji najprije radio kao ljekar:
u Jagodini
u Paraćinu
u Kragujevcu
Njegov naučni i pedagoški rad ubrzo je prepoznat, pa je postavljen za profesora prirodnih nauka u Liceju u Beogradu, a potom i u Velikoj školi, preteči današnjeg Univerziteta.
Rektor Velike škole bio je
čak šest puta
Vaspitavao je generacije učenika i studenata
Osnovao i uredio Botaničku baštu u Beogradu
Savremenici su isticali da je svojim životom i radom djelovao vaspitno na čitave generacije, podstičući ljubav prema nauci i prirodi.
U toku boravka u Jagodini, Pančić je posjećivao i Ćupriju, u kojoj je upoznao Ljudmilu, ćerku barona Kordona.
Isprosio ju je i vjenčali su se u januaru 1849. g. u pravoslavnoj crkvi u Ćupriji.
Četiri godine kasnije Pančić je postavljen za profesora prirodnih nauka u Liceju.
U Liceju, a kasnije u Velikoj školi, Pančić je radio do kraja života.
Istraživač prirode Balkana
Tokom više od četiri decenije rada Pančić je neprekidno putovao, sakupljao biljke, proučavao teren i sistematizovao prirodno bogatstvo Balkana.
Proučavao je:
floru Balkanskog poluostrva
životinjski svijet Srbije
minerale i geološki sastav zemlje
šume i prirodne resurse
Njegova istraživanja predstavljala su prvi ozbiljan naučni pokušaj da se priroda Srbije opiše sistematski i naučno.
Najveća naučna otkrića
Pančić je opisao desetine vrsta novih za nauku i time Srbiju uveo na kartu evropske botanike.
Njegova najznačajnija otkrića:
otkrio endemski četinar
Pančićevu omoriku
otkrio
Natalijinu ramondu
opisao nove insekte sa Tare i Rile
otkrio više od
190 biljaka novih za nauku
opisao oko
80 biljnih i životinjskih vrsta
Pančićeva omorika i danas je jedan od simbola srpske prirode i naučnog nasljeđa.
Naučna djela koja su obilježila epohu
Pančić je objavio oko 30 naučnih radova iz više oblasti i ostavio temeljnu literaturu za buduće generacije naučnika.
Najznačajnija djela:
„Flora Kraljevine Srbije“
„Ptice Srbije“
„Ribe Srbije“
„Šumsko drveće i šiblje u Srbiji“
„Građa za faunu Srbije“
Pored naučnih radova, napisao je i udžbenike iz:
botanike
zoologije
mineralogije
prirodopisa
Herbarijum – trajno svjedočanstvo prirode Srbije
Pančić je 1860. godine poklonio svoju biljnu zbirku Velikoj školi, čime je osnovan prvi herbarijum u Srbiji.
Danas se njegova zbirka:
čuva u Botaničkoj bašti „Jevremovac“
ima više od 15.000 herbarskih listova
sadrži originalne primjerke biljaka koje je otkrio
pokazuje kako se priroda Srbije mijenjala u posljednjih 150 godina
Zbog svoje naučne i istorijske vrijednosti, ova zbirka predstavlja jedno od najznačajnijih blaga srpske nauke.
Pančićev vrh – simbol naučnika
Najviši vrh Kopaonika nosi ime Pančića i predstavlja simbol njegovog naučnog rada i nasljeđa.
U mauzolej na vrhu 1951. godine preneseni su njegovi posmrtni ostaci.
Danas je to mjesto poštovanja nauke, prirode i srpske kulture.
Glassrpske.com
