DW: Sjećanje je politika

Objavljeno: 10.11.2018.


Godišnjicu završetka Prvog svjetskog rata evropske države različito obilježavaju – za Francusku razlog za organizovanje velike manifestacije, Britanci taj jubilej obilježavaju na svoj način, Nijemci ga obilježavaju kod drugih, piše Deutsche Welle i pita se šta to govori o svima njima.


Foto: Tanjug/AP | DW: Sjećanje je politika

Sto godina kasnije, zemlje koje su učestvovale u ratu sjećaju se stradalih u Velikom ratu, a kako se taj rat obilježava, otkriva mnogo o tome kako se on ocjenjuje.

Za Francusku i Veliku Britaniju, Prvi svjetski rat je oduvijek imao veći značaj nego za Njemačku, za koju su, sasvim jasno, u prvom planu moralna katastrofa Drugog svjetskog rata i Holokaust.

Na 100. godišnjicu Prvog svjetskog rata, francuski predsjednik Emanuel Makron pokrenuo je inicijativu i u Francuskoj napravio centar međunarodnog obilježavanja te godišnjice.

Tako će se u nedelju, 11. novembra, na jednoj kratkoj ceremoniji sastati s njemačkom kancelarkom Angelom Merkel u Kompjenju, sjeverno od Pariza, mjestu u kome se dešavalo više stvari – u njemu je, u jednom željezničkom vagonu, 11. novembra 1918. godine potpisano primirje između zapadnih sila i Njemačke, a 22 godine kasnije, nakon što je njemačka vojska umarširala u Francusku, Adolf Hitler je primorao francuske vojskovođe na kapitulaciju – u tom istom vagonu.

Vrhunac svečanosti ove godine biće u Parizu – Makron je na ceremoniju kod Trijumfalne kapije pozvao preko osamdeset šefova država i vlada koje su direktno ili indirektno učestvovale u ratu, a biće prisutni i američki i ruski predsjednik, koji bi svečanost u Parizu mogli da iskoriste za razgovor kako bi se možda spasio sporazum o zabrani proizvodnje i korišćenja nuklearnih raketa kratkog i srednjeg dometa.

Britanci ne žele da budu dio svečanosti kojom dominira Francuska, već insistiraju na svojoj ceremoniji, što Francuz Etjen Fransoa smatra da je “potpuno normalno”, ali i dodaje da su Britanci oduvijek, bez obzira na predstojeći Brexit, “bili uvjereni da su posebni”.

I u Londonu se pruža ruka Nijemcima – predsjednik Frank-Valter Štajnmajer je prvi njemački državnik koji je će prisustvovati polaganju vijenca u Londonu, što je premijerka Tereza Mej ocijenila kao “istorijski akt pomirenja”, na kome “ćemo se prisjetiti svih stradalih i izraziti našu zahvalnost za mir”.

Njemački istoričar Jern Leonard smatra da prisustvom u Parizu i Londonu, Nijemci žele da pokažu “da žele da to bude evropski” i nastoje da se izbjegne svaki utisak da postoji neko specifično njemačko obilježavanje, “zbog straha da bi to moglo da otvori Pandorinu kutiju”, pa tako i pitanje da li je Versajski mirovni ugovor nakon Prvog svjetskg rata isuviše opteretio Vajmarsku republiku i time doprinio njenoj propasti.

Na bivšem bojnom polju Ipr u Belgiji, evropski biskupi su već održali misu za žrtve rata, a biskup iz Esena, Franc-Jozef Overbek – koji je istovremeno i vojni kapelan – upozorio je na opasnost potcjenjivanja ratnih sukoba i sklanjanja u “lažnu sigurnost”.

“Nacionalizam i populizam su se ponovo rasplamsali, oduševljenje za evropski projekat nestaje”, ocjenjuje Overbek, i upozorava da je mir “ponovo” ugrožen.

Svečanosti u Francuskoj i drugim zemljama razlikuju se prije svega po odnosu prema Nijemcima, smatra Etjen Fransoa.

“Većina svečanosti u Francuskoj je u znaku njemačko-francuskog pomirenja. S druge strane, u Poljskoj i drugim zemljama žele prije svega sami da slave”, kaže Fransoa.

S obzirom na današnji desničarski populizam i nacionalizam, pojedini političari vide paralele s početkom 20. vijeka, a Fransoa situaciju poredi sa Evropom dvadesetih godina “kada su postojale namjere da se mirna Evropa drugačije uredi, ali isto tako je postojao i snažan otpor”.

On strahuje od neke nove ekonomske krize “u narednih 10 godina” i pita se “kako će evropske zemlje u tom slučaju da reaguju i hoće li biti dovoljno povezane da bi se kriza prevazišla?”.

Od svečanosti 11. novembra, Etjen Fransoa prije svega očekuje da će pojačati “svest da Evropljani i pored svih razlika imaju sličnosti i da se isplati na tome graditi budućnost”.

Tanjug

Komentariši

Vaš e-mail neće biti objavljen. Podaci koji su neophodni obilježeni su znakom *